ABD, Türkiye ve İran tarafından yakından izlenen 11 Kasım Irak genel seçimlerinde, Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin liderliğindeki İmar ve Kalkınma İttifakı ülke genelinde, Mesud Barzani liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ise Kürdistan Bölgesi’nde seçimlerin galibi oldu.
Irak genelinde oyların büyük bölümünün sayımının tamamlanmasıyla birlikte, Sudani’nin ittifakının yaklaşık 50 veya daha fazla sandalye kazanarak parlamentonun en büyük bloğu haline geldiği bildirildi. KDP ise bir milyonun üzerinde oy alarak Kürdistan Bölgesi’nde birinci parti konumunu korudu.
Sudani İttifakı Birinci Oldu
Sudani’nin liderliğini yaptığı koalisyon, başbakanın kurduğu Furatayn Hareketi, İyad Allavi’nin Ulusal Koalisyonu, Falih el-Fayyad’ın Ulusal Sözleşme İttifakı, İbda Kerbela Koalisyonu, Bilad Sümer Grubu ve Ecil Topluluğu gibi Şii siyasi hareketleri bünyesinde topluyor.
Eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin liderliğindeki Kanun Devleti Koalisyonu ile Sudani ittifakı arasındaki Şii tabanındaki rekabet seçim sürecine damga vurdu. Maliki’nin 2014 dönemindeki mezhepçi politikalar ve IŞİD’in yükselişindeki rolü, ittifakına oy kaybettiren etkenler arasında gösterildi.
Kürt Bölgesinde KDP Birinci, KYB İkinci
Kürdistan Bölgesi’nde KDP, Erbil, Duhok ve Musul’da birinci parti oldu. Bafel Talabani’nin liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ise Süleymaniye ve Kerkük’te üstünlük sağladı.
Resmî olmayan sonuçlara göre Kürdistan Bölgesi’ndeki sandalye dağılımı şöyle gerçekleşti:
KDP: 21 sandalye
KYB: 10 sandalye
Helwest (Tutum) Hareketi: 5 sandalye
Yeni Nesil (Nwey Nwe): 3 sandalye
Kürdistan İslami Birlik (Yekgirtu): 4 sandalye
İslami Adalet Topluluğu (Komel): 1 sandalye
KDP 2021’deki 31 milletvekili sayısını koruyamasa da hedeflediği “1 milyon oy” hedefine ulaştı. Parti bu seçimde 29 sandalye kazandı. KYB’nin sandalye sayısı 17’den 18’e yükseldi.
Kerkük’te KYB Zaferini İlan Etti
Tartışmalı Kerkük vilayetinde seçimler Kürt-Türkmen rekabetine sahne oldu. KYB 5 sandalye, KDP 1 sandalye kazanırken, Irak Türkmen Cephesi (ITC) 2 sandalye elde etti. Arap listeleri 3 sandalye, Hristiyan kotasından ise 1 sandalye çıkarıldı.
Sünni Bölgelerde Halbusi Etkisi
Sünni bölgelerde, eski Meclis Başkanı Muhammed el-Halbusi’nin liderliğindeki Takaddum (İlerleme) Partisi güçlü bir performans sergileyerek batı ve kuzeyde oy farkı yarattı.
Katılım Oranı Beklentilerin Üzerinde
Irak Yüksek Seçim Komisyonu’na göre seçimlere katılım oranı yüzde 55’in üzerine çıktı. Yaklaşık 21,4 milyon kayıtlı seçmenden 12 milyonu sandığa gitti. Bu oran, 2021’deki yüzde 41’lik katılım oranına göre yüzde 14’lük artış anlamına geliyor.
Katılım oranındaki yükseliş, Şii lider Mukteda es-Sadr’ın seçim boykotuna rağmen halkın siyasi değişim arzusunun sürdüğünü gösterdi.
Türkiye Ziyareti ve Su Anlaşması
Seçimlerden dokuz gün önce, 2 Kasım’da Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Bağdat ziyareti sırasında Irak ile Türkiye arasında su anlaşması imzalanmıştı. Anlaşma, seçim öncesi Ankara’nın Sudani ittifakına “jest” olarak yorumlanırken, Türk şirketlerinin su altyapısının modernizasyonuna katkı sağlayacağı belirtilmişti.
İran’ın Etkisi Zayıflıyor mu?
Gözlemcilere göre, İran’ın Irak üzerindeki etkisi son yıllarda azalma eğiliminde. Kasım Süleymani’nin 2020’de öldürülmesiyle Tahran’ın sahadaki koordinasyon gücü zayıfladı. Başbakan Sudani’nin Washington ve Arap başkentleriyle denge politikası izlemesi, İran’ın “mutlak hâkimiyet” iddiasını sınırlandırıyor.
Ancak İran, ekonomik ve güvenlik gerekçeleriyle Irak’ı hâlâ stratejik bir müttefik olarak görüyor. Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından en çok merak edilen sorunun, “Tahran hâlâ oyun kurucu mu, yoksa sadece izleyen bir aktör mü?” olacağı ifade ediliyor.
