(AH12) – Fransa’nın önde gelen gazetelerinden Le Monde, Türkiye’de son yıllarda derinleşen ekonomik kriz, demokratik gerileme ve toplumsal huzursuzluğun toplum psikolojisine etkilerini mercek altına aldı. “Ülkelerinin otoriter yöneliminden bıkmış, üzgün Türkler” başlığıyla yayımlanan analizde, Türkiye’nin uluslararası mutluluk, hukuk devleti ve toplumsal memnuniyet endekslerinde yaşadığı düşüşe dikkat çekildi.
Gazetenin analizinde, Türkiye’de yalnızca ekonomik göstergelerin değil, yurttaşların gelecek algısı, özgürlük hissi ve adalet duygusunun da ciddi biçimde aşındığı değerlendirmesi yapıldı. Yazıda, özellikle son yıllarda artan siyasi baskılar, muhalefete yönelik operasyonlar, yargı bağımsızlığına ilişkin tartışmalar ve yüksek enflasyon ortamının toplumda yaygın bir moral bozukluğu yarattığı ifade edildi.
TÜİK VERİLERİNE ATIF: “HER İKİ KİŞİDEN BİRİ KENDİNİ MUTLU HİSSETMİYOR”
Le Monde’un analizinde Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yaşam memnuniyeti araştırmasına da yer verildi. Buna göre Türkiye’de yurttaşların yalnızca yaklaşık yarısının kendisini “mutlu” olarak tanımladığı, bu oranın Avrupa ülkelerinin önemli bölümünün gerisinde kaldığı belirtildi.
Analizde ayrıca Gallup Küresel Duygular Raporu’na göre Türkiye’nin “dünyada en az gülümseyen ülkeler” arasında yer aldığı ifade edildi. Türkiye’nin bu sıralamada Lübnan ve Yemen gibi uzun süredir siyasi ve ekonomik kriz yaşayan ülkelerin hemen önünde bulunmasının dikkat çekici olduğu kaydedildi.
BM RAPORUNDA TÜRKİYE 94’ÜNCÜ SIRADA
Birleşmiş Milletler’in yayımladığı Dünya Mutluluk Raporu’na göre Türkiye’nin 147 ülke arasında 94’üncü sırada yer aldığına işaret edilen analizde, ülkenin 2016 yılında aynı listede 69’uncu sırada bulunduğu hatırlatıldı.
Haberde, kişi başına düşen milli gelir bakımından orta sıralarda bulunan Türkiye’nin mutluluk endeksinde çok daha aşağıda yer almasının temel nedenlerinden birinin “özgürlük algısındaki aşınma” olduğu yorumu yapıldı.
Le Monde, analizinde şu değerlendirmeye yer verdi:
“Türkler, kişisel kararlarında ve yaşam seçimlerinde kendilerini yeterince özgür hissetmediklerini söylüyor. Yolsuzluk algısı da son derece olumsuz. Katılımcılar, yolsuzluğun hükümette ve iş dünyasında yaygın olduğu kanaatini büyük ölçüde paylaşıyor.”
HUKUK DEVLETİ VE YARGI BAĞIMSIZLIĞI VURGUSU
Dünya Adalet Projesi’nin hukuk devleti endeksine de yer verilen haberde, Türkiye’nin 143 ülke arasında 118’inci sırada bulunduğu aktarıldı. En kötü performans gösterilen başlıkların ise “yargı bağımsızlığı” ve “yürütmenin hesap verebilirliği” olduğu belirtildi.
Analizde, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından Türkiye’de siyasal iklimin daha sert hale geldiği savunularak, “Muhalefete yönelik davalar, tutuklamalar ve demokratik normlara yönelik baskılar zaman içerisinde sistematik hale geldi” değerlendirmesi yapıldı.
CHP’YE YÖNELİK OPERASYONLAR DA ANALİZDE YER BULDU
Le Monde, 2024 yerel seçimlerinde muhalefetin elde ettiği başarının ardından siyasi atmosferin daha da sertleştiğini ileri sürdü. Analizde, Cumhuriyet Halk Partisi’ne (CHP) yönelik yargı süreçleri ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkında yürütülen soruşturmaların kamuoyunda “yargının siyasallaştığı” yönündeki algıyı güçlendirdiği ifade edildi.
Haberde, CHP’li belediyelere yönelik operasyonlar, gazetecilere açılan soruşturmalar ve eleştirel medya kuruluşlarına verilen cezaların da Türkiye’de ifade özgürlüğü tartışmalarını derinleştirdiği yorumu yapıldı.
ANTİDEPRESAN KULLANIMI SON 9 YILDA YÜZDE 60 ARTTI
Analizin dikkat çeken bölümlerinden biri de Türkiye’de artan antidepresan kullanımı oldu. Yazıda, 2016 yılında yaklaşık 45 milyon kutu seviyesinde olan antidepresan kullanımının 2025 itibarıyla 71,5 milyon kutuya yükseldiği belirtilerek, bunun toplumdaki yaygın kaygı ve tükenmişlik hissiyle ilişkili olabileceği ifade edildi.
Gazeteye konuşan akademisyen Selçuk Şirin, “Sokaklarda gülümseme görmüyorsanız, bunun nedeni yalnızca ekonomik zorluklar değildir. Kendini özgür hissetmeyen ve adaletsiz bir ortamda yaşadığını düşünen milyonlarca insanın mutlu olmasını beklemek gerçekçi değildir” değerlendirmesinde bulundu.
Araştırmacı Bekir Ağırdır ise yaşanan süreci “toplumsal duygusal tükenmişlik” olarak tanımlayarak, “Beklentiler azalıyor, umutlar sönüyor ve atmosfer giderek boğucu hale geliyor” ifadelerini kullandı.
Le Monde analizini, “Türkiye’nin bugün en çok ihtiyaç duyduğu şey; bağırmadan konuşabilmek, büyük vaatler yerine küçük güvenceler verebilmek ve öfke yerine sakinliği yeniden kurabilmek” değerlendirmesiyle tamamladı.
