Türkiye'deki emeklilik sistemi, düşük emekli maaşları ve prim–maaş dengesizliğiyle yeniden gündemde. SGK Uzmanı Özgür Erdursun, mevcut yapının adaletsizliğine dikkat çekiyor ve kalıcı çözüm için emeklilik hesaplama modelinin gözden geçirilmesi gerektiğini belirtiyor.
İstanbul, 27 Ocak 2026 - Türkiye’de emeklilik sistemi, özellikle düşük emekli aylıkları ve yüksek prim ödemelerine rağmen düşük maaş alma durumu ile yeniden tartışma konusu oldu. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Uzmanı Özgür Erdursun, sistemin çalışanlara verdiği yanlış mesajlarla emeklilik hesaplamalarındaki çarpıklığa dikkat çekiyor.
Erdursun, "Çok prim ödeyenin daha yüksek emekli maaşı alması gerektiği anlayışı, mevcut sistemle çelişiyor" diyerek, "Mevcut yapıda daha uzun süre çalışan ve daha fazla prim ödeyen bireylerin emekli maaşları her zaman beklendiği gibi artmıyor" dedi.
Farklı Prim Ödemeleri, Aynı Maaş Sonucu Doğuruyor
Erdursun, sosyal güvenlik sistemindeki çarpıklığı somut verilerle örneklendirerek açıklıyor. 2000 yılına kadar asgari ücretle çalışan ve 3600 prim günü bulunan bir kişinin, 2000 sonrasında hiç çalışmayan durumda emekli maaşının yaklaşık 28 bin TL olduğunu belirtti. Oysa, 2000 sonrasında çalışan ve prim gün sayısını 9000’i aşan birinin maaşı 20–22 bin TL civarında kalıyor.
Reformlar, Maaş Artışı ile Bağlantıyı Zayıflattı
2000 ve 2008 yıllarında yapılan reformlarla, çalışma süresi ile emekli maaşı arasındaki ilişki zayıfladı. 2000 sonrası yapılan değişiklikler, daha uzun süre çalışanların maaş artışını sınırlarken, 2008’de yapılan reformlar prim ödeyenlerin maaşlarını daha da düşürdü.
En Düşük Emekli Aylığı Uygulaması Yetersiz Kalıyor
2019’da devreye giren en düşük emekli maaşı “tamamlama” uygulamasının, düşük emekli maaşı alanları kısa vadede koruduğunu belirten Erdursun, uzun vadede prim–maaş ilişkisini zayıflatarak adalet duygusunu aşındırdığını ifade etti. Erdursun, bu uygulamanın geçici bir çözüm olduğunu, kalıcı bir düzenleme için sistemin köklü bir revizyona tabi tutulması gerektiğini savundu.
Yeni Emeklilik Modeli Önerisi
SGK Uzmanı, Türkiye’nin iki ayaklı yeni bir emeklilik modeline ihtiyaç duyduğunu dile getirdi. Bu modelin, insani yaşam koşullarını garanti altına alan bir taban maaş ve prim gün sayısı arttıkça emekli maaşını yükselten güçlü bir ikinci katmandan oluşması gerektiğini vurguladı.
Kayıtdışılıkla Mücadelede Teşvik Modeli Önerisi
Türkiye'de yaklaşık 10 milyon kişinin kayıtdışı çalıştığı veya prim ödemelerinin düşük gösterildiği tahmin ediliyor. Erdursun, bu sorunun yalnızca cezai yaptırımlarla çözülemeyeceğini, çalışanların daha yüksek maaş alacaklarına inanarak kayıtlı çalışmayı talep edeceğini ifade etti.
İntibak Düzenlemesi Şart
Yeni sistemin, özellikle mevcut emekliler için intibak düzenlemesi gerektireceğini belirten Erdursun, "Emekli maaşları enflasyon karşısında erirken, yeni emeklilik modeli mevcut emeklilerin kayıplarını telafi etmeli" dedi.
Kalıcı Çözüm İçin Yeni Emeklilik Mimarisi Zorunlu
Erdursun’a göre, Türkiye’nin emeklilik sistemi kritik bir dönüm noktasına gelmiş durumda. Geçici çözümlerle değil, prim karşılığını güçlendiren, kayıtlı çalışmayı teşvik eden ve mevcut emeklilerin kayıplarını telafi eden köklü bir reform şart.
Kaynak: Cumhuriyet Ekonomi
